Winpocetyna to kolejny lek nootropowy. Jest bardzo ceniony ze względu na swoje skuteczne działania, a przy tym minimalną ilość skutków ubocznych. Główną korzyścią tego środka jest poprawa krążenia krwi w mózgu.
Spis treści
Co to jest winpocetyna?
Winpocetyna, znana również jako vinpocetyna, to organiczny związek chemiczny należący do grupy alkaloidów winca, pochodzący z naturalnych źródeł roślinnych. Jest to substancja pochodzenia naturalnego, która jest często stosowana w celu poprawy funkcji poznawczych i poprawy krążenia mózgowego.
W Polsce winpocetyna jest dostępna w aptekach wyłącznie na receptę, jednak za granicą – w Anglii czy Ameryce – dostępna jest powszechnie w sklepie jako suplement diety.
Zastosowanie winpocetyny
Winpocetyna to substancja pochodząca z rośliny barwinka, znana ze swoich właściwości poprawiających krążenie mózgowe. Wykorzystuje się ją głównie w leczeniu zaburzeń krążenia mózgowego oraz wspomaganiu funkcji poznawczych. Winpocetyna może poprawiać pamięć, koncentrację oraz zdolności umysłowe, co jest szczególnie przydatne u osób starszych z objawami demencji. Ponadto, jej działanie neuroprotekcyjne i antyoksydacyjne pomaga chronić komórki nerwowe przed uszkodzeniami. Znajduje również zastosowanie w terapii zaburzeń słuchu, takich jak szumy uszne.
Jak działa winpocetyna?
Skutecznie przenikając przez barierę krew-mózg, winpocetyna poprawia przepływ krwi w mózgu oraz pobudza jego metabolizm. To oznacza, że neuronów dostarczane jest więcej tlenu i składników odżywczych, co z kolei sprawia, że funkcjonują one lepiej. Ponadto winpocetyna zwiększa ilość wysokoenergetycznych cząsteczek ATP i poprawia stosunek ATP do AMP.
Te działania wynikają z jej zdolności do hamowania enzymów PDE-I, co powoduje zwiększenie ilości cyklicznych nukleotydów cGMP, które rozluźniają naczynia krwionośne, ułatwiając przepływ krwi. Dodatkowo winpocetyna hamuje aktywność kanałów sodowych i wapniowych, zmniejszając uwalnianie niektórych neuroprzekaźników, co chroni przed szkodliwym działaniem glutaminianu i wykazuje działanie przeciwdrgawkowe. Wsparcie działań ochronnych adenozyny również należy do jej funkcji.
Winpocetyna wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające, co odgrywa kluczową rolę w ochronie komórek nerwowych. Mechanizm ten polega na hamowaniu aktywacji czynnika jądrowego NF-κB, który jest regulatorem odpowiedzi zapalnej organizmu. NF-κB jest aktywowany przez różne czynniki, w tym przez prozapalny czynnik TNF-α (czynnik martwicy nowotworów alfa). Winpocetyna zapobiega tej aktywacji, co zmniejsza produkcję prozapalnych cytokin i wolnych rodników, redukując stres oksydacyjny i zapalenie w tkance mózgowej. Dzięki temu działaniu może chronić przed neurodegeneracją i poprawiać funkcje poznawcze.
Efekty stosowania
Istnieją raporty wskazujące na poprawę pamięci i wzrost funkcji poznawczych. W badaniach, które wykazały te efekty, zazwyczaj stosowano wysokie dawki winpocetyny. Przykładem takich badań jest eksperyment, w którym dwunastu zdrowym kobietom przez 3 dni podawano 40 mg winpocetyny, a trzeciego dnia przeprowadzono testy psychologiczno-kognitywne. Chociaż nie zaobserwowano poprawy we wszystkich badanych parametrach, to pamięć, oceniana za pomocą testu Sternberga, uległa poprawie. Dodatkowo, u pacjentów z łagodnymi objawami demencji, stosowanie winpocetyny w dawkach 3 × 10 mg i 3 × 20 mg przynosiło poprawę zdolności poznawczych.
Winpocetyna dawkowanie
Standardowe zalecenia dotyczące stosowania winpocetyny w leczeniu przewidują dawki dziennego spożycia wynoszące od 15 do 30 mg, podzielone na trzy równomierne dawki po 5-10 mg. Według informacji zawartych w Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL), stosowanie długotrwałe do 60 mg dziennie jest uważane za bezpieczną praktykę, a nawet jednorazowe przyjęcie dawki 360 mg nie wykazało niepokojących skutków.
Winpocetyna wchłania się głównie w górnym odcinku przewodu pokarmowego, co sprawia, że szybko przenika do krwiobiegu i zaczyna działać. Najwyższe stężenie substancji we krwi osiąga się około godziny po jej przyjęciu, a okres półtrwania wynosi poniżej 5 godzin, dlatego zaleca się stosowanie jej standardowo 3 razy dziennie, aby zapewnić stałą skuteczność.
Przyswajalność winpocetyny po podaniu doustnym wynosi około 6,2%, co jest znacznie niższe niż u szczurów (52%) i psów (21,5%). Spożywanie leku po posiłku może korzystnie wpływać na jego wchłanianie.
Można osiągnąć synergiczne działanie poprawy krążenia mózgowego poprzez zwiększenie spożycia azotanów w diecie, na przykład z buraków. Na rynku dostępne są również preparaty zawierające winpocetynę w połączeniu z innymi popularnymi lekami nootropowymi, takimi jak piracetam. Ze względu na poprawę krążenia mózgowego, winpocetyna może również zwiększać skuteczność innych leków psychoaktywnych, ułatwiając ich transport i dystrybucję.
Skutki uboczne związane ze stosowaniem winpocetyny są bardzo rzadkie. Jeśli już wystąpią działania niepożądane, to są to między innymi zmiany ciśnienia krwi, zawroty i bóle głowy, nudności oraz zaburzenia snu.
Gdzie dostać winpocetyne?
Winpocetyna jest dostępna w różnych miejscach w zależności od kraju i przepisów dotyczących sprzedaży. W Polsce, jeśli ktoś ma receptę, może ją nabyć w aptece. Dla osób bez recepty winpocetyna jest dostępna jako suplement diety w niektórych krajach, takich jak Stany Zjednoczone, gdzie może być zakupiona od producentów suplementów, na przykład w sklepie iHerb.
Reasumując
Winpocetyna jest stosunkowo bezpiecznym środkiem nootropowym, który może przynosić korzyści, zwłaszcza osobom starszym. Młodsze osoby mogą również korzystać z jej działania, choć efekty mogą być mniej zauważalne. Nie należy oczekiwać natychmiastowych cudów, ale winpocetyna może subtelnie wspierać zdrowie i sprawność mózgu, szczególnie w kontekście ochrony neuronów i poprawy krążenia mózgowego.
Literatura
- Bönöczk P et. al. „Role of sodium channel inhibition in neuroprotection: effect of vinpocetine.” Brain Res Bull. 2000 Oct;53(3):245-54.
- Hagiwara M et. al. „Effects of vinpocetine on cyclic nucleotide metabolism in vascular smooth muscle.” Biochem Pharmacol. 1984 Feb 1;33(3):453-7.
- Kye-Im Jeon et. al. „Vinpocetine inhibits NF-κB–dependent inflammation via an IKK-dependent but PDE-independent mechanism” Proc Natl Acad Sci U S A. 2010 May 25; 107(21): 9795–9800.
- Szakács T et al. „In vitro-in vivo correlation of the pharmacokinetics of vinpocetine.” Pol J Pharmacol. 2001 Nov-Dec;53(6):623-8.
- Subhan Z, Hindmarch I „Psychopharmacological effects of vinpocetine in normal healthy volunteers.” Eur J Clin Pharmacol. 1985;28(5):567-71.
- Hindmarch I et al. „Efficacy and tolerance of vinpocetine in ambulant patients suffering from mild to moderate organic psychosyndromes.” Int Clin Psychopharmacol. 1991 Spring;6(1):31-43.